Tuinboon

Luxe groente

Ga eens naar de groenteboer om tuinbonen te kopen. 9 van de 10x zijn ze er niet, omdat ze niet het hele jaar geteeld kunnen worden (luxe 1). En dan de prijs. Ja je hebt voor die paar euro wel een behoorlijke zak vol, maar na het doppen (de grote peulen verwijderen) hou je maar een klein beetje over (luxe 2). En dan zijn de tuinbonen uit de winkel best een beetje bitter, dus ga je ze dubbeldoppen (schilletje van het boontje af) (luxe 3). Heb je nog wat over?

De moeite waard dus om de tuinboon te kweken in je moestuin!

Vlinders

Tuinbonen behoren tot de peulvruchten, net als bonen. Al behoren de andere bonen wel tot een andere groep (Phaseolus) dan de tuinbonen (Vicia). De peulvruchten behoren tot de vlinderbloemigen.

Tuinboon_in_bloei2De bloemen lijken dan ook op vlinders.
De bloemen hebben een kelk en een kroon met ieder vijf blaadjes. Twee van de kroonblaadjes zijn volledig aan elkaar gegroeid, de andere zijn alleen onderaan met elkaar vergroeid. Bij de bloemkroon worden drie delen onderscheiden: de vlag (1 kroonblad), twee zwaarden (2 kroonbladen) en een kiel (2 vergroeide kroonbladen).

Vogels

Vogels vinden de tuinboonzaden, eigenlijk gedroogde rijpe bonen, erg lekker. Muizen ook. Zorg ervoor dat die ‘ratten’ je bonen niet opsnoepen voordat ze uitgegroeid zijn tot planten. Zorg daarom dat je de erwten buiten minimaal 5 cm diep zaait. Je kunt de plek waar je gezaaid hebt vervolgens afdekken met heel korte takjes van snoeiafval. Dat is een mooie natuurvriendelijke methode. In een net kunnen de vogels makkelijk verstrikt raken. Afdekken met fijn gaas of vliesdoek kan natuurlijk ook.

Knobbeltjes

Peulvruchten hebben geen mest nodig, ze halen zelf stikstof uit de lucht. Nou is de grote tuinboon een beetje een uitzondering. Die maakt zulke grote peulen, dat een beetje compost of koemestkorrels geen kwaad kan.

Maar even over die stikstof. De peulvruchten hebben tachtig miljoen jaar geleden een verbond gesloten met bacteriën uit de rhizobiumfamilie (poeh wat een deftig woord). Die kunnen stikstofgas uit de lucht omzetten in ammoniak. Planten gebruiken ammoniak om eiwitten mee te maken. En de zaden die wij zo lekker vinden, zitten vol met eiwitten.
In ruil voor de kostbare meststof biedt de plant een liefdesnestje aan de bacteriën. Een knobbeltje aan de wortel waar de rhizobiumbacterie alles krijgt wat zijn hartje begeert: eten, drinken en de ideale zuurstofconcentratie.
Als de bonenplant uitgebloeid is, en je alle peulen eraf hebt gehaald, laat je de wortels in de grond zitten. De wortelknobbeltjes met de stikstof is precies de goede mest voor kolen. Daarom plant je kolen op de plek waar net de peulvruchten hebben gestaan.

Klimmen en klauteren

Er zijn lage en hoge soorten tuinbonen.

Lage soorten heten net als bij erwten “stam-”. Stamboon, stamerwt… De Sutton is ook zo’n stamboon. Hij heeft geen steun nodig.

Hoge soorten heten “rijs-” , dus rijserwt, rijspeul, etc. Die hoge soorten worden minimaal 1 meter hoog (tot wel 2 meter voor sommige rassen) en hebben zeker wel steunmateriaal nodig. Je maakt een constructie met stokken, en dan wikkel je er touw of grofmazig gaas omheen, waar de plant zich aan kan hechten.

Zwarte vingers

Je las al in het boekje dat tuinbonen iets bitter zijn door het looizuur (tannine) dat in de bonen zit. Bij jonge tuinbonen is dit een stuk minder en bij dubbelgedopte bonen nog minder omdat het schilletje dat om de bonen zit dan verwijderd wordt en die de bittere smaak heeft.

Het looizuur zorgt ook voor een zwarte kleur op je handen als je de bonen dopt. Dat was je er niet zo makkelijk af. Nog een reden om de bonen jong te plukken.

Insecten

We vertelden al over die vervelende zwarte bonenluis. Daarnaast kun je nog last hebben van de bladrandkever. De bladrandkever eet graag aan de …..juist ja! Dat kan niet zoveel kwaad. De larven van deze kever richten meer schade aan. Maar dat zal weinig voorkomen als je je bonen maar 1 x in de 5 jaar op dezelfde plek zaait. Wisselteelt dus.

 

Tuinbonen in potten

Een leuk alternatief als je geen tuin hebt en toch eigen groenten wilt telen. Groente telen kan ook gewoon op je balkon of dakterras in een pot. Zorg dat de pot over afwatering beschikt (gaten in de bodem) en bedek de bodem met steentjes of potscherven. Gebruik goede potaarde.

Tuinbonen kunnen al in februari in potten gezaaid worden en kunnen goed tegen de kou. Voor een pot is de laagblijvende Sutton zeer geschikt.

 

Antwoorden experiment blz. 11

Antwoorden blz 11

No comments yet.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.